Rinus Kiel over Bijbel, cultuur en wetenschap

Reageren? Zie home-page                                                                                

======================================================

Home
Site-map
Updates
Deze site + mijzelf
Bijbel en theologie
Israel - volk en land
Filosofische items
Denken en cultuur
Wetenschap
Actualiteiten
Klimaat
Presentaties
Boeken
Weblinks

(Denken en wetenschap in onze cultuur / De Reformatie)

Up Situatie in de kerk Aanzetten reformatie Luther Calvijn

Aanzetten tot reformatie

Zoek op deze website

Nieuw 14/03/2002

Samenvatting: De wantoestanden in de kerk doen het volk steeds luider roepen om verandering, niet alleen vanwege de schokkende verwording, maar ook vanwege de steeds drukkender financiŽle last. Hervormers krijgen steeds meer het voordeel van de twijfel, maar worden door de kerk hard aangepakt. Hieronder enkele aanzetten.

   Vanaf de 12e eeuw (dus nog vůůr Thomas van Aquino) beginnen er personen op te treden, die het verval van de kerk, de christelijke gemeente trachten te keren door oproepen tot persoonlijke bekering aan de mensen te richten. Zij riepen op tot terugkeer naar het geloof van de apostelen, zoals dat in de Ė toentertijd tamelijk onbekende Ė Bijbel werd geleerd. Het was dus nodig om die Bijbel weer onder de mensen te krijgen. Nu werd pas rond 1450 de boekdrukkunst uitgevonden, dus het vermenigvuldigen van geschriften was vooralsnog een moeizame aangelegenheid. Daarna zet de Reformatie dan ook krachtiger door. We staan kort stil bij enkele van deze voorlopers:

    Een vriend van Pierre ValdŤs (ook wel: Petrus Waldus, Ī1150-1198), een rijke Lyonese koopman, sterft. Dit zet hem aan het denken. Hij verkoopt al wat hij heeft, laat zijn gezin goed verzorgd achter, en trekt erop uit. Twee priesters vindt hij bereid de EvangeliŽn en de Psalmen uit het Latijn voor hem in het Frans te vertalen, en zelf wordt hij straatprediker. Er is bij de mensen grote honger naar de goede boodschap. Er worden gemeenschappen gesticht in Frankrijk, Noord-ItaliŽ en zelfs het Rijnland. Volgelingen trekken twee aan twee door deze landen en prediken. Zij worden zwaar vervolgd door de Vaticaanse organisatie en velen laten het leven. Maar de beweging is niet te stuiten. Ook heden zijn er nog levende en levendige Waldenzische gemeenten in die streken.

    In Engeland treedt de landedelman John Wycliff (Ī1320-1384) op. Op de Britse eilanden is altijd een kritische instelling geweest tegenover alle absolutisme en totalitarisme. Dat vindt zijn grond in historische gebeurtenissen. Wycliff was de initiatiefnemer en promotor van een bijbelvertaling in het Engels, die hij liet overschrijven in veelvoud, en meegaf aan rondtrekkende predikers, Lollards genoemd. Hij predikte en schreef ook zelf en daarbij nam hij geen blad voor de mond. Hij neemt steeds scherper stelling tegen de pretenties van, en de misstanden in de kerkelijke hiŽrarchie. Hij komt tot de volgende schokkende conclusies:

a)          De vorst staat niet onder de paus (zoals altijd met een beroep op Augustinus werd beweerd).

b)         In de maaltijd (mis) gebeurt geen hocus-pocus, er verandert niets, en een priester is daar al helemaal niet bij nodig.

c)          De kerk is niet een sacramenteel instituut met totalitaire macht, maar de gemeenschap van alle gelovigen.

d)         De paus is de anti-christ (een overhaaste conclusie).

    Wie in die tijd zoiets beweert, roept om repressie. Die kwam dan ook. Op een synode in 1382 te Londen werd hij ter dood veroordeeld. Machtige vrienden voorkwamen de uitvoering van het vonnis. Maar de arm van de kerk reikt ver. Posthuum zijn zijn botten toch nog opgedolven en verbrand, in opdracht van het beruchte concilie van Konstanz (1414-1418). Hij zal er weinig last meer van hebben gehad!

    De derde in deze rij is Johannes Hus (1369-1415), een Tsjechische jongeman die van vrienden die aan een Engelse universiteit studeerden, de geschriften van Wycliff in handen krijgt. Hij studeert in Praag o.a. theologie en wordt daar later rector. Hij kopieert enkele geschriften van Wycliff in het Tsjechisch. Hus stelt zich teweer tegen het verval in de kerk, roept met kracht op tot omkeer, en stelt de Bijbel als de enige bron voor ons geloof weer in het middelpunt. Maar Hus woont dichter bij Rome dan Wycliff. Dus krijgt hij sneller en grotere problemen. Hij wordt in 1412 in de ban gedaan, maar beroept zich op een concilie. Dat komt van 1414-1418 bijeen (zie boven). Keizer Sigismund beloofde Hus vrijgeleide maar breekt zijn belofte, omdat men die tegenover ketters niet behoefde te houden. Hij wordt veroordeeld en na een tijd met hem heen-en-weer gesold te hebben, wordt hij in 1415 op de brandstapel vermoord. Dit is voor Bohemen de lont in het kruit. Een burgeroorlog. Bloedige moordpartijen, brandstapels. Maar het vuur is niet meer te blussen. De hieruit ontstane beweging van de Moravische broeders heeft grote invloed uitgeoefend op de latere Hernhutters (die in Nederland in Zeist hun centrum hebben). Op de markt in Praag staat nog steeds het grote standbeeld voor Hus, die ook als vrijheidsstrijder wordt geŽerd.

free web hit counter