Rinus Kiel over Bijbel, cultuur en wetenschap

Reageren? Zie home-page                                                                                

======================================================

Home
Site-map
Updates
Deze site + mijzelf
Bijbel en theologie
Israel - volk en land
Filosofische items
Denken en cultuur
Wetenschap
Actualiteiten
Klimaat
Presentaties
Boeken
Weblinks

(Denken en wetenschap in onze cultuur / Kerkleiding adopteert Plato)

Up Evangelie vs Rome Afscheid Jodendom Nieuwe norm Plato is autoriteit Kerkvaders over Joden Augustinus

Nog iets over Augustinus

Nieuw 14/03/2002

Zoek op deze website

Samenvatting: Over de kerkvader Augustinus handelen we hier alleen met betrekking tot zijn houding ten opzichte van bijbels-georiënteerde wetenschapsbeoefening. Die houding was negatief, vanwege zijn platonische inslag.

   Over één kerkvader moeten we iets meer zeggen: Augustinus. Hij leefde van 354-430, in een turbulente tijd. In 313 had de Romeinse keizer Constantijn de Grote een overwinning behaald op rivaliserende caesars, naar men zegt na in de wolken een kruis te hebben zien verschijnen en de woorden te hebben vernomen: In hoc signo vinces (in dit teken zult gij overwinnen). Na deze gebeurtenis ging hij over tot het christelijk geloof. Hij had daar al kennis mee gemaakt, omdat zijn moeder een christin was uit het gebied van het voormalige Joegoslavië. In enkele etappes werd de kerk verheven van min of meer gedulde secte tot staatsreligie. Een gigantische omwenteling.

    Augustinus leefde dus in het begin van deze hausse-periode voor de kerk. Hij had een hele geestelijke omzwerving gemaakt, was ook een tijdlang overtuigd Platonist geweest, maar was tenslotte aangeland bij het christelijk geloof, waar hij kennelijk vond wat hij al die tijd had gezocht. Augustinus heeft een grote invloed uitgeoefend, niet alleen in de kerk, en niet alleen in zijn eigen tijd, maar ver over beide grenzen heen. Hij was een invloedrijk denker, die ook voor de kerkreformatoren in de 16e eeuw, en dan voornamelijk Calvijn, van grote betekenis is geweest. Wij houden ons van alle zaken waarover Augustinus heeft gedacht en gesproken, slechts met één bezig, nl.: de functie van de Bijbel voor de wetenschap. Hij is tegenstander van een christelijke wetenschap, die uitgaat van de Bijbel. Zijn redenering is daarbij als volgt: de wetenschap houdt zich bezig met de gewone realiteit en ontdekt bepaalde zaken, die met de letterlijke uitleg van de Bijbel zouden kunnen strijden. Dit zou ongeletterden in verwarring kunnen brengen. Want… de letterlijke, de normale, grammaticale uitleg van de Bijbel is niet de goede uitleg. De juiste uitleg is de allegorische, die de diepere, meer geestelijke lagen van de tekst er uit haalt (na ze er eerst in gelegd te hebben?). En aangezien deze diepere betekenis geestelijk is (dat is: vanuit een andere wereld dan de normale), kan zij dus ook nooit in strijd zijn met wat de wetenschap ontdekt. Deze houding deelt de realiteit op echt platonische manier in twee helften: een bovenverdieping, ongrijpbaar voor het verstand, de gewone, menselijke logica. En een benedenverdieping, waarin de gewone, alledaagse, menselijke, natuurkundige wetten gelden. Al was Augustinus dus geen Platonist meer, geen aanhanger van Plato, de platonische tweedeling van de werkelijkheid zat als het ware overal ingebakken. Zoals je geen lucht kunt inademen zonder ook koolzuur binnen te krijgen. Dus ook zonder Plato bleef het platonische wereldbeeld buitengewoon invloedrijk! Zelfs tot op vandaag is deze opvatting nog springlevend. Hoewel zij op gespannen voet staat met wat de Bijbel zelf daarover zegt. De mogelijkheid die Augustinus ons wil verschaffen om aan de confrontatie met het heidense denken te ontsnappen verschaft dat boek ons niet.