Rinus Kiel over Bijbel, cultuur en wetenschap

Reageren? Zie home-page                                                                                

======================================================

Home
Site-map
Updates
Deze site + mijzelf
Bijbel en theologie
Israel - volk en land
Filosofische items
Denken en cultuur
Wetenschap
Actualiteiten
Klimaat
Presentaties
Boeken
Weblinks

(Denken en wetenschap in onze cultuur / De Reformatie)

Up Situatie in de kerk Aanzetten reformatie Luther Calvijn

Calvijn

Nieuw 14/03/2002 - laatste wijziging 09/05/2008

Zoek op deze website

Samenvatting: Calvijn, reformator tegen wil en dank, man van de tweede generatie, man van de consolidatie. Een humanist ook, met allen aankleve van dien. Belangrijk vanwege zijn systematisering van de theologie en zijn uitwerking van de opvattingen over het recht van opstand. Zonder dit geen onafhankelijk Nederland.  

    Johannes Calvijn (Jean Calvin, 1509-1564) had een humanistische opleiding gehad aan diverse universiteiten. Op zijn tocht vanuit Frankrijk naar Italië om daar verder in alle rust te studeren, overnachtte hij in 1536 in Genève. Guillaume Farel, de hervormer van het Rhônedal, kreeg daar lucht van en viel bij Calvijn binnen die avond. Hij overtuigde hem met zijn overdonderende welsprekendheid en zo onderbrak Calvijn zijn reis en werd tegen wil en dank de hervormer van Genève, met alles wat dat met zich meebracht. Daarover is veel geschreven, waarnaar ik verwijs.

    Ook van Johannes Calvijn  behandelen we alleen zijn plaats in het denken in Europa. In de humanistische opleidingen speelde Aristoteles een grote rol. Calvijn had ook de kerkvaders bestudeerd, en voor Augustinus had hij grote bewondering. We zagen daar al (Plato is autoriteit) hoezeer die onbewuste platonische tweedeling een geïntegreerd deel was van het denken en voelen van de mensen. Zo zagen en beleefden zij hun wereld nu eenmaal. Maar erg bijbels was dat niet, zoals we ook zagen. Calvijn is helaas niet teruggekeerd naar de bijbelse kijk op de realiteit. Daarmee doe ik niet tekort aan zijn grote betekenis op velerlei gebied. En om niet verkeerd verstaan te worden wil ik er enkele noemen: zijn principe en uitwerking van de scheiding van kerk en staat / zijn nadruk op opvoeding en goede opleiding, ook voor predikanten, zodat men niet zo gemakkelijk wordt gemanipuleerd door mensen en instanties met minder zuivere bedoelingen / zijn formulering van het recht van opstand / zijn systematische theologie, waardoor hij zijn opvolgers de gelegenheid gaf, te kritiseren, te verbeteren en aan te vullen (wat helaas nauwelijks is gebeurd).

    Maar Calvijn heeft zich niet losgemaakt van dat impliciete platonische denken, waarin die notie van hoger en lager zeer sterk aanwezig is. Dat heeft voor de theologie die zich nauw – en te weinig kritisch – bij hem aansloot, geleid tot tal van als vanzelfsprekend aanvaarde opvattingen, die echter met de bijbelse denkwijze op gespannen voet staan. Ik noem er enkele: de 'uitverkiezing' (er is alleen uitverkoren of verworpen; ofwel alles zit goed ofwel alles zit grondig en eeuwig fout voor een mens) / Israël (Joodse volk is lager, kerk is hoger, dus was Calvijn blind voor Gods beloften voor herstel en terugkeer van dat volk, en hun plaats in Gods plannen tot in de verre toekomst) / de notie van een 'voortgaande openbaring' (die eigenlijk bedoelt te zeggen dat God in de loop der tijden geleidelijk meer van zijn plan aan de mensen openbaart, maar die in de praktijk vaak neerkomt op de opvatting dat die mensen van vroeger en hun cultuur te primitief waren om al die mooie dingen, die nu voor de kerk zijn bestemd, te kunnen snappen; een orthodox soort evolutionisme).

    Calvijns invloed is nog steeds zeer groot in orthodoxe theologische kringen. En dat is begrijpelijk. Maar waar blijft de bijbels gefundeerde kritiek op zijn twijfelachtige opvattingen die zoveel schade aan zoveel mensen hebben gedaan?

free web hit counter