Rinus Kiel over Bijbel, cultuur en wetenschap

Reageren? Zie home-page                                                                                

======================================================

Home
Site-map
Updates
Deze site + mijzelf
Bijbel en theologie
Israel - volk en land
Filosofische items
Denken en cultuur
Wetenschap
Actualiteiten
Klimaat
Presentaties
Boeken
Weblinks

(Denken en wetenschap in onze cultuur / De 'Verlichting')

Up Algemene situatie Heersende denkmodel Vervolg Reformatie Vervolg Humanisme Vervolg wetenschap Romantiek Immanuel Kant Georg Hegel

Het heersende denkmodel

Nieuw 14/03/2002 - laatste wijziging 23/04/2016

Zoek op deze website

Samenvatting: Wat er ook moge zijn veranderd in de eeuwen van kolkende onrust en strijd, het denkmodel van Aristoteles lijkt de strijd te hebben doorstaan. De tweedeling natuur en genade, of hoe het ook te duiden is, heeft overleefd. Wordt zij nog uitgedaagd? René Descartes maakt duidelijk dat het Westen de Bijbel afzweert als autoriteit en nieuwe bronnen zoekt voor het denken en voor de waarheid ! !

De cultuuroverdracht is langzaam aan overgegaan van de kloosters naar de universiteiten. Deze universiteiten zijn begonnen als centra voor de studie van de klassieken, te beginnen met het Romeinse recht. En het denkmodel van Thomas van Aquino is ook daar het algemeen aanvaarde. Men moet dat niet zien als een dwingend opgelegd denkpatroon, maar het was nu eenmaal de algemeen geaccepteerde manier om tegen de dingen aan te kijken. Dat betekent dus, dat de Bijbel in naam het hoogste gezag had, maar vaak was dat pro memorie. Aristoteles was de autoriteit op het gebied van het denken. Het bijbelse denkmodel had aan de universiteit geen voet aan de grond gekregen, om niet te zeggen: geen poot om op te staan. En zo had je daar dus de langzamerhand beruchte platonische tweedeling in meervoud: natuur vs genade, wetenschap vs geloof, waarbij in zaken van natuur en wetenschap de Bijbel geen gezag werd toegekend. Maar omdat de theologie historisch gezien de oudste rechten had, was zij in staat – althans in schijn en voorlopig nog – haar gezag aan de andere disciplines op te leggen. Daar werd nog lippendienst bewezen aan Bijbelse noties. Maar in afnemende mate van harte. Er werd gezocht naar andere bronnen voor het kennen.

Het was de Fransman René Descartes (1596-1650) die hardop uitsprak, aan welke bron denkend Europa dacht als het ging om het vergaren van kennis en inzicht. Hij zegde de lippendienst, die al eeuwen aan de Bijbel werd bewezen, op en wees het denken aan als de eerste en enige kenbron voor al ons weten, en ook de absolte kenbron voor de waarheid. Waarmee hij de ombuiging inzette van Joods en Bijbels denken naar een denken dat geen enkele norm meer boven zich duldde: Ni Dieu, ni maître. Dit is nu de dominante denkwijze in onze cultuur. Op alle gebieden. Ook de theologie.