Rinus Kiel over Bijbel, cultuur en wetenschap

Reageren? Zie home-page                                                                                

======================================================

Home
Site-map
Updates
Deze site + mijzelf
Bijbel en theologie
Israel - volk en land
Filosofische items
Denken en cultuur
Wetenschap
Actualiteiten
Klimaat
Presentaties
Boeken
Weblinks

(Denken en wetenschap in onze cultuur / De Reformatie)

Up Situatie in de kerk Aanzetten reformatie Luther Calvijn

Luther

Nieuw 14/03/2002

Zoek op deze website

Samenvatting: Luther is een van die hervormers, die op de juiste tijd en de juiste plaats optreedt. Bovendien geniet hij enige bescherming, waardoor hij een echte bedreiging voor de kerkelijke machthebbers wordt. Hij is geen heilige, maar een moedig christen, die helaas ook grote fouten maakt.

    Over Luther (1483-1546) is veel geschreven, ik beperk mij hier tot wat voor ons onderwerp van belang is. In het klooster in Erfurt volgde Luther zijn opleiding en maakte ook kennis met de toenmalige theologie, die helemaal volgens het denkmodel van Aristoteles werd bedreven. Wat was een rechtvaardige, volgens Aristoteles? Iemand die rechtvaardige dingen doet. Luther deed zijn best zo rechtvaardig mogelijk te zijn, met vasten en bidden en zelfkastijding. Maar helpen deed dat niet veel. Hij werd daar moedeloos onder. Zijn vraag was: wanneer ben ik in Gods ogen eigenlijk rechtvaardig genoeg? De kerkleer gaf weinig mogelijkheden tot zekerheid. Elk ogenblik kon je uit je staat van genade in een staat van zonde vallen, zelfs zonder dat je je daarvan bewust was. En in zo’n staat van zonde kwam je minimaal in het vagevuur, als je dood ging. Voor Luther werd dit tot een obsessie. Maar hij had een wijze leermeester en biechtvader, wien Aristoteles veelal ook boven de pet ging: Johann von Staupitz, generaal-vicarius van de Duitse Augustijnen. Hij wijst Luther op de preken van Tauler, een Duitse volksprediker uit de 14e eeuw, die de weg wijst van het volgen van Christus: zachtmoedig en nederig van hart. Tauler zegt: “God heeft ons lief. Hij heeft in ons lief, wat Hij zelf in ons schiep: de nieuwe mens, opnieuw geboren naar zijn beeld”. Dit raakt Luther in het hart en door het lezen van Tauler begint hij met nieuwe energie de Bijbel te lezen. Hij geeft zich gewonnen aan die Liefde. Vanaf nu staat zijn leven in dienst daarvan. Als er een post vrij komt in Wittenberg, zorgt Von Staupitz dat hij daar terechtkomt. Luther werkt hard en is o.a. professor in de theologie aan de universiteit van Wittenberg. Hij behandelt met zijn studenten de Psalmen en Paulus’ brieven aan de Romeinen en de Galaten. Vooral in de brief aan de Romeinen vindt hij zijn nieuw gevonden geloof bevestigd. “De rechtvaardige zal leven door geloof” (Romeinen 1:17, citaat uit Habakuk 2:4). Simpel zinnetje. Wereldschokkende uitwerking. De rechtvaardige. Wie is dat? Dat is hij die rechtvaardig is voor God. Hij/zij voor wie het met God in orde is. Die rechtvaardige, die kan leven, d.w.z. stap voor stap en van dag tot dag, voortgaan als rechtvaardige op zijn levensweg. Hoe? Door de kerkelijke poespas te onderhouden? Plus meer van dat, vanwege je-weet-maar-nooit? Nee, niets van dat alles! Maar alleen door geloof! Sola fide. Sola! En niks meer. Zijn overtuiging wordt steeds sterker: de huidige theologie zal de heiden Aristoteles moeten loslaten, want die verduistert het kostelijke evangelie van Gods barmhartigheid. Hier komt uit wat we bij Thomas van Aquino al zagen: De heidense filosoof Aristoteles gaat bepalen, hoe de Bijbel gelezen moet worden, hoewel hij alleen ingehuurd was voor de onderverdieping. En de gevolgen waren nogal ingrijpend!

free web hit counter