Rinus Kiel over Bijbel, cultuur en wetenschap

Reageren? Zie home-page                                                                                

======================================================

Home
Site-map
Updates
Deze site + mijzelf
Bijbel en theologie
Israel - volk en land
Filosofische items
Denken en cultuur
Wetenschap
Actualiteiten
Klimaat
Presentaties
Boeken
Weblinks

(Denken en wetenschap in onze cultuur)

Up Wortels v h denken Kerk en Plato Middeleeuwen Renaissance Reformatie De wetenschap De Verlichting God vs god De 18e/19e eeuw Denken 20e eeuw Afsluitend

Middeleeuwen en kruistochten

Nieuw 14/03/2002

Zoek op deze website

Samenvatting: De middeleeuwen zijn een weinig vruchtbare periode geweest in de geschiedenis van het denken in Europa. Zij zijn belangrijk als draaipunt tussen de overheersing van Plato en de invloed van Aristoteles, waartegen de beweging van de moderne wetenschap zich profileerde.

    De Middeleeuwen zijn voor het onderwerp van onze studie niet een erg vruchtbare periode geweest. De ondergang van het Romeinse rijk, het wegvallen van een centraal gezag, de invallen van Goten en Vandalen en andere volken creŽerden in Europa een mentaliteit, waarbij men zich terugtrok op de eigen kleine lokale kring. Het enige centrale gezag werd gevormd door de bisschoppen van Rome, die steeds meer macht naar zich hadden toegetrokken. Maar ook dit gezag werd ingeperkt door de opkomende kloosterorden, die eigen regels hadden. In die kloosters vond eigenlijk een groot deel van de cultuuroverdracht plaats. Denk bijv. aan het klooster van Cluny, dat een groot aantal dochter-vestigingen had over West-Europa, en dan voornamelijk in Frankrijk en Spanje.

    In die kloosters werd men zich steeds meer bewust van de beperkingen van het Platonisme voor het denken in Europa. De onderwaardering van het gewone leven werd in toenemende mate als een gemis gevoeld. Behalve het onderhouden van religieuze verplichtingen, denk- en wetenschapswerk, werd door die kloosters namelijk ook allerlei praktisch werk gedaan, zoals medische zorg, landbouw en inpolderingen. Er ontstond behoefte aan filosofische onderbouwing van die activiteiten. Men wendde zich o.a. daarom steeds meer tot de werken van die andere grote Griek: Aristoteles, die in beperkte mate beschikbaar waren. Maar de echte doorbraak kwam pas na de kruistochten.

    En hiermee stuiten we op ťťn van de wonderlijkste verschijnselen uit die late middeleeuwen. De oprukkende Islam ontnam de christenheid haar heilige plaatsen in het land IsraŽl. De vervangingstheologie en de verguizing van de Joden waren vanzelfsprekend in die tijd. De kerk beschouwde het land IsraŽl als haar rechtmatig eigendom, immers: de Joden hadden afgedaan! En zo platonisch kon de kerk niet zijn, of hier ontwaakte de strijdlust. Een rivaliserende godsdienst die ons rechtmatig bezit verovert? Nooit! Dus werden ter 'bevrijding' van de heilige plaatsen die kruistochten georganiseerd. Die vrijwel alle rampzalig eindigden. Er is hierover zeer veel geschreven. Belangstellende lezers kunnen in bibliotheken voldoende materiaal vinden.

    Die kruistochten hadden verlerlei gevolgen waarvan er twee zijn die ons hier interesseren: ten eerste wijzigde de maatschappelijke structuur van Europa grondig, en ten tweede kwam via de Arabieren een heleboel kennis naar ons toe uit de Griekse wereld, op het gebied van de wiskunde bijv. de algebra, en op het gebied van het denken de vrijwel volledige werken van Aristoteles, in het Latijn vertaald door de in Spanje wonende en werkende Arabische filosoof AverroŽs (1126-1198). En vooral deze laatste werden door denkende Europeanen verslonden, uitgekeken als zij waren op het aan de aarde ontheven Platonisme.

free web hit counter