Rinus Kiel over Bijbel, cultuur en wetenschap

Reageren? Zie home-page                                                                                

======================================================

Home
Site-map
Updates
Deze site + mijzelf
Bijbel en theologie
Israel - volk en land
Filosofische items
Denken en cultuur
Wetenschap
Actualiteiten
Klimaat
Presentaties
Boeken
Weblinks

(Denken en wetenschap in onze cultuur / De 'Verlichting')

Up Algemene situatie Heersende denkmodel Vervolg Reformatie Vervolg Humanisme Vervolg wetenschap Romantiek Immanuel Kant Georg Hegel

Verdere ontwikkeling van de Reformatie

Nieuw 14/03/2002

Zoek op deze website

Samenvatting: Helaas zakt de Reformatie snel terug in de oude denk-tegenstellingen. Het veelbelovende begin wordt niet onderbouwd met een grondig doordenken van de wortels van het westerse denken, ook in de theologie. Dit zal blijken een rampzalige ontwikkeling te zijn. Het serieuze denkwerk wordt aan anderen overgelaten.

De Reformatie had in de landen waar zij was doorgezet vele goede vruchten opgeleverd: bevrijding van de tirannie van de vorsten, afschudden van het financiële en politieke juk van het Vaticaan, vrijheid van geweten, een levend bijbels-gefundeerd geloof bij velen, dat goede vruchten droeg in allerlei opzichten en grote invloed uitoefende op het sociale en maatschappelijke leven, er was welvaart voor velen door openlegging van de handel en opleving van de kunst. Volmaakt was het allemaal zeker nog niet, maar vergeleken met de eeuwen daarvoor een grote verbetering.

    De landen die niet het juk van de kerk hadden kunnen afwerpen – of teruggebracht waren in haar invloedssfeer – bleven verstoken van al deze voordelen. Vooral in Frankrijk, waar een krachtige reformatorische beweging was uitgeroeid, leidde dit tot een grondige haat tegen alles wat kerk en christendom was. De mensen waren het geringeloor en de tirannie van de kerkelijke hiërarchie meer dan zat. De latere Franse revolutie is grotendeels terug te voeren op deze afkeer.

    Een van de vreemdste verschijnselen is het feit, dat de reformatorische theologie – en dan hoofdzakelijk de op Calvijn georiënteerde – in het aspect van het denken niet terugging naar de Bijbel, maar zich bleef vastklemmen aan de historische positie van de theologie aan de universiteiten. Dat wil zeggen, dat zij in feite de suprematie van Aristoteles over de Bijbel accepteerde. Ondanks Luthers ferme uitspraak dat met de heiden Aristoteles afgerekend diende te worden. Maar Luther had nooit zijn gedachten systematisch te boek gesteld, en bovendien was hij in het calvinistische kamp een veracht persoon. Alles wat er in de moderne wetenschap in dit opzicht was gebeurd, bleef voor de theologie zonder gevolgen. In wat voor doodlopende straat zij zich daarmee gemanoevreerd had, bleek in de discussie die de gereformeerde theoloog Gijsbert Voet (Voetius, 1588-1676) voerde met René Descartes over de bronnen van het kennen en de wetenschap. Voet moest in deze discussie Descartes als zijn meerdere erkennen. De reden was, dat Descartes op Aristotelische, scholastieke gronden veel consequenter kon redeneren dan Voet: hij kon zijn standpunt handhaven, terwijl Voet vanuit dezelfde principes argumenterend, dat niet met volle consequentie kon doen, wilde hij niet met zijn bijbelse overtuiging in conflict komen. Hoewel Voet het tegen Descartes had moeten afleggen, werd zijn standpunt met overheidsmacht gehandhaafd. Dat had voor Voet en zijn medestanders toch een duidelijk signaal moeten zijn, dat het einde van Aristoteles nabij was. Maar op een of andere manier vermochten zij niet in te zien dat de Bijbelse principes, die in de moderne wetenschap tot gelding waren gekomen, ook wel eens de redding voor de theologie hadden kunnen zijn. Ik zeg: 'hadden'. Want deze situatie heeft zich tot op vandaag gecontinueerd.

free web hit counter