Rinus Kiel over Bijbel, cultuur en wetenschap

Reageren? Zie home-page                                                                                

======================================================

Home
Site-map
Updates
Deze site + mijzelf
Bijbel en theologie
Israel - volk en land
Filosofische items
Denken en cultuur
Wetenschap
Actualiteiten
Klimaat
Presentaties
Boeken
Weblinks

(Denken en wetenschap in onze cultuur / Renaissance en Humanisme)

Up Aristoteles arriveert Thomas van Aquino Scholastiek Thomas' denken Los van God Tweedeling definitief

De tweedeling in het denken geconsolideerd

Nieuw 14/03/2002

Zoek op deze website

Samenvatting: Door Plato's denken was de Bijbel krachteloos gemaakt voor het gewone leven. De heiden Aristoteles werd ingehuurd om dat gebied stem te geven, waarbij Bijbelse en Aristotelische terminologie wederzijds enigszins werden gladgestreken en in elkaar gepast. Wereld en kerk, natuur en genade, wetenschap en geloof, in deze woordparen wordt nu de tweedeling definitief zichtbaar. Een totaal onbijbelse scheidingslijn is nu geïntroduceerd. Merken wij dat nog?

    Thomas van Aquino’s heroïsche inspanningen hebben dus de platonische tweedeling in het denken in onze cultuur niet verhinderd, maar die helaas juist aangescherpt. Niet dat hij dat wilde of nastreefde. Integendeel, hij wilde juist die twee gebieden in één groot denksysteem verenigen. De Bijbel kent dat probleem niet. Daar is de wereld al één en ongedeeld: Gods heil wordt gerealiseerd in de geschiedenis in de door Hem geschapen wereld. Was in het Platonisme die onderverdieping de moeite van het noemen nauwelijks waard, in de Renaissance verwerft zij zich een autonome plaats tegenover de bovenverdieping van kerk en geloof. Want Thomas’ bovenverdieping is niet het Bijbelse evangelie, maar een platonische interpretatie daarvan (zie tabel in Plato is autoriteit), die de kracht van het ware evangelie mist, de kracht die nodig is om die onderverdieping te heiligen. Daarom zag Thomas niet, wat Luther wel zag. Het is spijtig, dat Aristoteles ingehuurd werd om dat gebied te vullen. De kerkelijke interpretatie van de Bijbelse boodschap miste daartoe de kracht en de middelen. Men had immers het gewone leven weg-geallegoriseerd uit de Bijbel.

   En zo wordt die in de eerste eeuwen ingeslagen weg, om het gebied van het geloof te beperken tot het geestelijke, nu bestendigd en verstevigd. En wordt al wat daarbuiten valt, in feite aan zijn lot overgelaten. Het is niet zo, dat Plato wordt ingeruild tegen Aristoteles. Nee, Plato blijft volop aanwezig. Maar niet meer expliciet, als een filosofie waarmee men zich identificeert, maar impliciet, als een vanzelfsprekende vooronderstelling.

Tenslotte...

    Concluderend moeten we zeggen, dat de herontdekking van het aardse leven een enorme stap vooruit was. De stagnatie op velerlei gebied, die de middeleeuwen te zien hebben gegeven, wordt opgeheven. Maar de gemeente van Jezus is niet in staat, deze uitdaging aan te nemen, omdat ze is opgescheept met een ontkracht en gestript - een ont-Joodst - evangelie en daardoor met een desastreuze argeloosheid ten opzichte van het heidense denken. Het Thomisme is in feite de in een denksysteem gestolde vorm van deze onmacht en deze argeloosheid en legt zo de grondslag voor één van de meest heilloze conflicten in de geschiedenis, het conflict tussen natuur en genade, tussen wetenschap en geloof, waarbij natuur geen natuur, genade geen genade, wetenschap geen wetenschap en geloof geen geloof kan zijn. Dat conflict duurt nog steeds voort. Thomas’ ideeën hebben geen reformatie, geen ommekeer in kerk en maatschappij teweeggebracht. In feite veranderde er weinig. Het probleem, waarvoor Thomas dacht, de oplossing gevonden te hebben, broedde voort.

free web hit counter